ملا عبد الله مدرس زنوزى (پدر آقا على مدرس زنوزى طهرانى)
مقدمه 6
لمعات الهيه (فارسى)
شرح حال ملا عبد اللّه مدرس زنوزى بقلم فرزند او آقا على مدرس مرحوم مغفور ملا عبد اللّه مدرس [ فرزند بيرمقلى ، ملقّب به بابا خان ] مسقط رأسش قريهء زنوز [ از مضافات و توابع مرند ] از قراء تبريز در بدايت سن ، از زنوز به خوى رفت و به تحصيل علوم عربيّه و ادبيّه مشغول شد ، و باقصى الغايه تحصيل نمود چنان كه به ملا عبد اللّه نحوى معروف شد . از خوى به كربلا رفت و در خدمت آقا سيد على طباطبائى صاحب كتاب رياض ، مشهور بشرح كبير به تحصيل علم اصول فقه مشغول شد ، پس از چندى به دار الايمان قم رفت ، و در خدمت مرحوم ميرزا ابو القاسم قمّى صاحب كتاب قوانين الأصول به خواندن آن كتاب مواظبت نمود . پس از فراغ به اصفهان رفت و خدمت مرحوم ملا على نورى به تحصيل علوم حكميه و در خدمت مرحوم آقا سيد محمد « 3 » ولد آقا سيّد على طباطبائى مذكور به تحصيل علم اصول
--> ( 3 ) - مرحوم ملا عبد اللّه در اصفهان بدرس سيد محمد فرزند آقا سيد على صاحب مناهل و معروف به سيد مجاهد حاضر شده است نه در كربلا و اكثر ارباب تراجم خيال كردهاند استفاده او از سيد محمد صاحب مناهل در كربلا بوده است . سيد مجاهد مدتى در اصفهان اقامت فرمودهاند و در اين مدت حوزه تدريس گرم و با رونق داشتند . اين سيد محمد همان كسى است كه عليه دولت تزارى روس اعلان جهاد داد ، اكثر خيال كردهاند كه او بدون مشورت با دولت ايران عليه روس حكم جهاد صادر فرمود در حالتى كه باصرار عباس ميرزا نايب السلطنه فتحعلى شاه از طريق مكاتبه سيد مجاهد را جهت واداشتن مردم ايران به جنگ با دولت روس كه قسمتى از خاك ايران را اشغال كرده بود و مسلمانان سخت مورد آزار مأموران و هواداران تزار بودند دعوت نمود و در اين جنگ دوم بود كه سرسبزترين قسمت از خاك ايران بدولت تزار واگذار شد . سرداران و سربازان ( دلاوران گمنام ) ايران مدتى مديد با متجاوز ، جنگ نمودند ، ضعف و سستى و بىلياقتى دولت عصر موجب شكست قواى ايران شد . سازش انگليس با روس خذلهما اللّه تعالى و بدطينتى دولت آن عصر انگلستان و خدعه او نيز يكى از علل جدا شدن قسمتى از خاك وطن ما و انضمام آن به امپراطورى تزار شد .